Ốc hút, ốc xào Đà Nẵng: những quán vỉa hè đáng thử

Khoảng năm giờ chiều, khi nắng bắt đầu dịu, ở Đà Nẵng có một loại quán tự nhiên "mọc" lên trên vỉa hè: mấy cái bàn nhựa thấp, một bếp than hoặc bếp gas đặt sát mép đường, vài thau ốc ngâm nước, và mùi sả ớt xào bốc lên thơm nức cả đoạn phố. Đó là quán ốc.

Đây không phải món để ăn cho no. Ốc là món để ngồi lâu, gắp từng con, nói chuyện lan man, và thường thì bàn nào cũng ngồi tới hai tiếng. Với tụi mình, đây là một trong những trải nghiệm "đời sống Đà Nẵng" thật nhất mà khách có thể tham gia — không cần đặt bàn, không cần biết tiếng, chỉ cần chỉ tay vào thau ốc mình muốn ăn.

Ốc hút là gì, ốc xào là gì?

Hai tên gọi này hay đi cùng nhau nên dễ nhầm.

Ốc xào là cách chế biến: ốc được xào với sả, ớt, tỏi, đôi khi thêm nước cốt dừa, me hoặc bơ. Nước xào sánh lại, bám quanh vỏ ốc, và phần lớn cái ngon nằm ở thứ nước đó chứ không chỉ ở ruột ốc.

Ốc hút là cách ăn: với những loại ốc nhỏ, xoắn dài, người ta cắt đuôi vỏ trước khi xào. Khi ăn, bạn đưa miệng vỏ lên môi và hút — không khí vào từ lỗ đuôi, ruột ốc và nước xào theo đó mà ra. Nghe phức tạp nhưng chỉ cần thử hai, ba con là quen tay.

Nếu bạn hút mãi mà không ra, đừng ngại: gần như quán nào cũng để sẵn tăm hoặc kim trên bàn. Dân địa phương cũng dùng, không ai thấy đó là chuyện vụng về cả.

Trên menu thường có gì?

Quán ốc ở Đà Nẵng hiếm khi chỉ bán ốc. Thực đơn thường là cả một họ hàng hải sản vỏ cứng, mỗi loại một, hai cách chế biến:

• Ốc hương — loại đắt tiền nhất trong nhóm, thịt ngọt, thường hấp hoặc nướng để giữ vị.
• Ốc len, ốc mỡ, ốc đắng — nhóm ốc nhỏ, chính là nhóm dùng để làm "ốc hút". Ốc len xào dừa là món kinh điển: béo, hơi ngọt, ăn rất dễ nghiện.
• Nghêu, chíp chíp — dân Đà Nẵng gọi nghêu nhỏ là "chíp chíp". Thường hấp sả hoặc xào me. Món này hợp với khách chưa quen ăn ốc vì thịt mềm, vị nhẹ.
• Sò huyết, sò điệp, sò lông — nướng mỡ hành hoặc nướng mọi, ăn kèm muối tiêu chanh.
• Hàu nướng — thường nướng với mỡ hành và đậu phộng rang.

Ngoài ra gần như quán nào cũng có bánh mì. Bạn nên gọi một ổ: phần nước xào sả ớt hoặc nước cốt dừa còn lại trong đĩa mà chấm bánh mì thì ngon không kém gì phần ốc.

Ảnh: Paul Einerhand / Unsplash

Gọi món thế nào cho hợp lý

Quán ốc tính tiền theo đĩa, và mỗi loại ốc một giá khác nhau — chênh lệch giữa ốc hương và chíp chíp là rất lớn. Vài nguyên tắc tụi mình vẫn nói với khách:

• Hỏi giá trước khi gọi, nhất là với ốc hương, hàu và sò điệp. Đây là chuyện hoàn toàn bình thường, người địa phương cũng hỏi.
• Gọi ít một, gọi thành nhiều đợt. Ốc nguội sẽ dai và mất vị. Ăn hết đĩa này rồi gọi đĩa khác là cách ăn đúng.
• Đi từ ba đến năm người là hợp lý nhất. Gọi được nhiều loại mà không bị ngán.
• Nói trước về độ cay. Ốc xào sả ớt ở Đà Nẵng mặc định khá cay. Cứ nói "ít ớt" nếu bạn không chắc.
• Nếu lần đầu ăn, bắt đầu bằng nghêu hấp sả hoặc chíp chíp xào me rồi mới sang ốc hút. Vị nhẹ hơn, dễ làm quen hơn.

Cách chọn quán vỉa hè cho yên tâm

Ốc là món hải sản tươi sống nên chọn quán quan trọng hơn chọn món. Vài dấu hiệu tụi mình vẫn dựa vào:

• Quán đông. Nghe đơn giản nhưng đây là tiêu chí tốt nhất. Quán đông thì ốc quay vòng nhanh, không có chuyện ốc nằm trong thau từ hôm trước.
• Ốc còn sống trong thau nước. Nhìn vào thau, bạn sẽ thấy ốc thò đầu ra, nghêu hé miệng rồi khép lại khi có động. Thau nước đục, ốc nằm im hết thì nên đi quán khác.
• Xào theo đơn. Quán tốt chỉ bắc chảo khi có khách gọi. Nếu thấy sẵn cả nồi ốc đã xào để chờ múc ra thì cân nhắc.
• Mùi. Quán ốc phải thơm sả, tỏi, than nướng. Nếu ngửi thấy mùi tanh gắt át hết, đó là tín hiệu rõ ràng.
• Giờ mở. Phần lớn quán bắt đầu từ chiều muộn. Quán ốc mở từ sáng sớm không phải là điều tự nhiên với món này.

Một lưu ý nhỏ về bụng dạ: nếu bạn vừa đến Đà Nẵng và chưa quen đồ ăn địa phương, đừng bắt đầu chuyến đi bằng một bữa ốc thật nhiều loại. Ăn vừa phải buổi đầu, và uống nước đóng chai.

Tìm quán ốc ở đâu trong thành phố

Không có một "phố ốc" duy nhất ở Đà Nẵng — quán nằm rải rác trong khu dân cư, và đó là chuyện hay. Những khu bạn dễ gặp nhiều quán nhất:

• Các con đường phía sau biển Mỹ Khê, đặc biệt là những đoạn cắt ngang trong khu An Hải.
• Khu quanh chợ đêm Sơn Trà, gần cầu Rồng — tiện nếu bạn đi xem cầu Rồng buổi tối cuối tuần rồi ăn khuya.
• Bờ tây sông Hàn, quanh khu chợ Cồn và các con hẻm phía trong.
• Dọc các tuyến đường dân cư trong quận Hải Châu, nơi quán mở ngay trước nhà.

Cách tìm quán hiệu quả nhất vẫn là chạy chầm chậm vài con đường vào khoảng 6–7 giờ tối và nhìn xem bàn nào kín chỗ.

Nếu bạn đang ở khu An Hải

Lapin Homestay nằm ở 73 Dương Trí Trạch, An Hải, Đà Nẵng — cách biển Mỹ Khê và cầu Rồng vài phút. Quanh đây có kha khá quán ốc mở từ chiều, và tụi mình có cho thuê xe máy điện cho khách lưu trú, nên buổi tối bạn chạy vài vòng tìm quán hợp gu rất tiện, thay vì chỉ ăn ở chỗ gần nhất.

Bạn cần hỏi phòng còn trống, hoặc muốn tụi mình chỉ vài quán tụi mình vẫn hay ngồi, cứ nhắn Zalo hoặc gọi điện nhé.

Chúc bạn có một buổi tối ngồi vỉa hè thật vui ở Đà Nẵng!